1900-1945: Vereniging

Een ogenschijnlijk klein incident wakkerde de problematiek rond de erfgooiers aan. Een zekere Harmen Vos (1844-1919) schoot een haas op grond dat aan de Kroon was verpacht. Hij kreeg prompt een bekeuring wegens stroperij. Harmen vocht die aan. Hij was immers erfgooier en had gejaagd op eigen grond.

Onderwijl had zich iets vreemds voorgedaan: het bestuur van de erfgooiersorganisatie bestond voornamelijk uit niet-erfgooiers, meestal gemeentebestuurders die het liefst en zo snel mogelijk van de erfgooiers af wilden.

De tweespalt ontaardde in een nieuwe erfgooierspartij en er viel zelfs een dode. De overheid greep naar het machtsmiddel: wetgeving. In 1912 verving de Erfgooierswet alle daarvoor uitgevaardigde schaar- en bosbrieven en reglementen van gebruik en genot. De erfgooiers waren vanaf die tijd leden van een vereniging.

Het rumoer tussen het bestuur, de scharenden en de niet-scharenden ging door. Ze hadden tegengestelde belangen. Het bestuur wilde gemene grond verkopen aan projectontwikkelaars en gemeenten, de scharenden wilden alles bij het oude houden en de niet-scharenden zagen helemaal niets meer in de erfgooiersorganisatie. Er kwamen al snel voorstellen om Stad en Lande gedeeltelijk te ontbinden. In 1933 werd dit voorstel deels uitgevoerd; grote stukken heide en bos werden verkocht. Niet aan de Gooise gemeenten, maar aan het toen net opgerichte Goois Natuurreservaat.